وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

مراقبت های اولیه بهداشتی راهی به سوی پوشش همگانی سلامت

توسعه بدون سلامت، ناقص و فاقد پایداری است و در نهایت به بی عدالتی منتهی می شود. سازمان جهانی بهداشت (WHO) هفتم آوریل هر سال را به عنوان روز جهانی بهداشت نامگذاری کرده است. شعار این سازمان برای سال ۲۰۱۹  مراقبت های اولیه بهداشتی راهی به سوی پوشش همگانی سلامت است. ضرورت تاکید بر چنین شعاری در بیانیه اخیر دبیرکل سازمان جهانی بهداشت، مبنی بر عدم دسترسی نیمی از جمعیت جهان به خدمات ضروری و پایه‌ای سلامت نمایان است.

از سویی دیگر، پیام دبیرکل سازمان ملل متحد نیز به مناسبت روز جهانی بهداشت بر ضرورت توجه بیشتر بر عوامل موثر بر سلامت، تاکید دارد. پوشش همگانی سلامت براساس تعريف سازمان جهاني بهداشت، عبارت است از دسترسي به مداخلات اصلي سلامت شامل ارتقای سلامت، پیشگیری، درمان و توانبخشی در سطحي از هزینه که افراد توان پرداخت آن را داشته  باشند. پوشش همگاني سلامت سه  جنبه  هزینه  خدمات سلامت، پوشش انواع خدمات و افراد تحت پوشش خدمات سلامت را در بر مي گيرد. 

موارد مذکور در طراحی نظام سلامت در ایران در برنامه چشم انداز بیست ساله، و همچنین در ابلاغ سیاست های کلی نظام سلامت از سوی مقام معظم رهبری از ارکان پیشرفت و توسعه ملی محسوب می شوند. در سیاست های کلی نظام سلامت، بر توسعه کمی و کیفی بیمه های بهداشتی و درمانی، تامین عدالت و ارتقا سلامت در مناطق غیربرخوردار و کمک به اقشار نیازمند تاکید شده است. تاکیدات مذکور نظام سلامت را به عنوان ضربه گیر طرح هدفمندی یارانه ها قرار داده و از درماندگی و رنج محرومان در گردنه های عبور از توسعه نیافتگی، رهایی می بخشد.

برنامه چشم انداز و سیاست های کلی نظام سلامت، و در راستای آن ها برنامه پنج ساله و سالیانه به عنوان سندهای بالادستی نظام، از این منظر درصدد تهدید زدایی از سلامت شهروندان از سه ناحیه است: ابتدا از سوی ساختارها که قانونگذاران در این حوزه عدم تحقق نظام ارجاع و پزشک خانواده در اسناد بالادستی نظام را بسیار با اهمیت تلقی کرده اند. تحقق نظام ارجاع و پزشک خانواده در چارچوب نظام سلامت، مبتنی بر رصد ابعاد همه جانبه بهداشت و سلامت عمومی و ارتقای آن از طریق  کاهش پرداخت از جیب بیماران در چارچوب نظام بیمه ای مستحکم  است. این رویکرد می تواند دو رویکرد دیگر یکی رویکرد سلامت در چارچوب نظام اجتماع محور و دیگری رويكرد جامعه‌پذيري با تمركز بر مهارت‌هاي فردی براي تعامل سالم با جامعه را سامان دهد.

در رويكرد اجتماع‌محور با تمركز روي آثار نظام اجتماعي بر رفتار و روحيات انسان‌ها «سلامت اجتماعي» به تحقق «جامعه سالم» گرايش مي‌يابد و زندگي در چنين جامعه‌اي سلامتي بيشتري براي افراد محقق مي‌كند. 

شواهد علمي نشان مي‌دهد آسيب‌هاي واردشده به سلامت انسان‌ها ناشی از عدم تعادل‌هاي اجتماعي، بي‌عدالتي‌ها، پايمال شدن حقوق شهروندي و اقتصاد تورمي، منجر به ايجاد سطح پايداري از استرس با منشا اجتماعي در افراد مي‌شود. اين نوع استرس، برخلاف استرس‌هاي بيولوژيك، گذرا و موقتي نيست و بنابراين مكانيسم‌هاي بيولوژيك مقابله با استرس حاد در مقابل آن كارايي ندارند. 

در رويكرد جامعه‌پذيري با تمركز بر مهارت‌هاي فرد براي تعامل سالم با جامعه، «سلامت اجتماعي افراد» مورد توجه قرار مي‌گيرد. در اين رويكرد اختلالات ارگانيك فرد باعث بيماري جسمي شده و به انعطاف‌ناپذيري در زندگي دامن می زند.

از این رو اسناد بالادستی نظام در باره نظام سلامت در ایران و استراتژی نظام سلامت اعلامی از سوی سازمان جهانی بهداشت، تاکید می کنند همزمان با برنامه‌ريزي براي سلامت جسم و روان، بايد براي تحقق سلامت اجتماعي افراد نيز برنامه‌ريزي و به اين منظور بايد روي توانمند‌سازي اجتماعي و ارتقاي مهارت‌هاي ارتباطي افراد سرمايه‌گذاري و آموزش‌هاي اجتماعي را به اين جهت هدف‌گذاري كنند.

سه رویکرد مذکور حاکی از این است که براساس شعار «مراقبت های اولیه بهداشتی برای پوشش همگانی سلامت» برای سال 2019 و  با مروری بر اصول و ارزش های حاکم بر طراحی، اجرا و تلاش جهت تکامل و رفع نواقص نظام ارائه خدمات در کشور، اقداماتی نظیر اصلاح ساختار و مکانیسم های بیمه پایه سلامت در کشور، برقراری نظام ارجاع در سطوح مختلف ،تکمیل پرونده الکترونیک سلامت در سطوح مختلف و استفاده از توان بخش خصوصی در ارائه خدمت در سطوح مختلف ضروری است.

بی تردید تحقق محورهای بالا، یکی از مهمترین پارامترهای موثر در تامین بهداشت و نقش آن در عملکرد نیروی انسانی و سلامت فردی و شاخص‌های مربوط به آن در ارتقای سطح اقتصادی یک کشور است. 

حرکت اصیل تامین بهداشت عمومی امروز حاکی از آن است که همواره اصول بنيادین نظام شبكه بهداشت و درمان كشور يعني برقراري عدالت اجتماعي و ممانعت از کالا شدن بهداشت و درمان و سپردن آن به نظام عرضه و تقاضا، برای حمایت از محرومان از اهداف نظام سلامت بوده است. به همین منظور همه امکانات نظام خدمات بهداشت و درمان در همكاري بين بخشي، مشاركت مردمي، استفاده از تكنولوژي مناسب و جامعیت خدمات (تاکید بر رعایت همه سطوح پیشگیری تا حد امکان)،  بسیج شده و خصوصیاتی شامل ارائه خدمات به صورت سطح‌بندی شده و در سطوح مختلف، ارائه خدمات به صورت ادغام یافته، تعیین استاندارد در ترکیب و نحوه ارائه مد نظرقرار گرفته است.

*مریم غفاری/ روزنامه نگار

نسخه چاپي ارسال به دوست

سه شنبه ٣ ارديبهشت ١٣٩٨ - ١٠:٠٩ / شماره خبر: ١٨٩٣٢٣ / تعداد نمايش: 655

برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج