• 98/09/26 - 09:11
  • 168
  • زمان مطالعه : 4 دقیقه
یادداشت

هر خانه یک پایگاه سلامت؛ گامی به سوی مسئولیت پذیری و مشارکت آگاهانه

 
ارتقای عادلانه سلامت نیازمند توانمندسازی مردم و جامعه برای مشارکت در مراقبت از سلامت خود، خانواده و جامعه است. تمامی دولت ها، با توسعه سیاست های حامی سلامت، عدالت و توسعه پایدار کشور، امكان زندگی در محیط سالم و انتخاب آزاد، عادلانه و ارزان گزینه های سلامت را برای همه شهروندان فراهم می کنند.
یکی از این سیاستها در جمهوری اسلامی ایران، اجرای برنامه «هر خانه یک پایگاه سلامت» است که سطح جدیدی را قبل از خانه بهداشت و پایگاه سلامت به سیستم ارایه خدمات بهداشتی درمانی اولیه کشور اضافه می کند که نتایج ارزشمندی را در حوزه سلامت کشور رقم خواهد زد. اجرای آزمایشی این برنامه در سه دانشگاه قزوین، سمنان و کاشان آغاز گردیده و در هفته اول اسفند ماه سال جاری ارزیابی شده و در صورت مقبولیت لازم، از اواسط اسفند ماه به صورت کشوری اجرایی خواهد شد.
بر اساس این برنامه برای هر خانواده، از درون همان خانواده، یک نفر که از دانش، هوش، مهارت و مقبولیت کافی برخوردار است به عنوان سفیر سلامت خانواده، انتخاب و آموزش‌های مرتبط با سلامت خود و خانواده اش در سه حیطه پیشگیری و ارتقای سلامت، درمان های اولیه و توانبخشی ارائه می‌ شود تا هم خود شخص این مسائل را رعایت کرده و هم خانواده او آموزش ببینند. چنانچه در خانواده این افراد بیماری‌ های مزمنی مانند دیابت و فشار خون وجود داشته باشد، آموزش های لازم برای افزایش دانش و مهارت سفیر سلامت داده می شود تا از آن فرد بیمار نیز مراقبت کنند.
 از سویی دیگر، اجرای این طرح زمینه آموزش عمومی برای بهداشت و خود مراقبتی را فراهم می کند. با توجه به افزایش میانگین سنی جمعیت و تغییر بار بیماریها و تاثیر عوامل اجتماعی بر سلامت و سبک زندگی مردم؛ لازم است که مردم به عنوان منابع اصلی (خالقان) سلامت، برای خودمراقبتی توانمند شده و کنترل بیشتری بر سلامت خود، خانواده و جامعه داشته باشند. چرا که بخش بزرگی از عوامل خطر رفتاری (مانند تغذیه ناسالم، عدم تحرک بدنی، مصرف سیگار و قلیان،) و عوامل خطر بیولوژیک (مانند چاقی و اضافه وزن، فشارخوان بالا، چربی خون بالا، قند خوان بالا) و بیماری های مرتبط با سبک زندگی است که با خودمراقبتی که یک حق و مسوولیت فردی، خانوادگی و اجتماعی است قابل پیشگیری و کنترل است.
فقر مهارتهای خودمراقبتی، عواقبی چون: استفاده کمتر از خدمات پیشگیری، انتخاب های ضعیف سلامت، تأخیر بیشتر در تشخیص ها، آشنایی کمتر با وضعیت های پزشكی، پایبندی کمتر به توصیه ها و دستورات پزشكی، افزایش خطر بستری شدن در بیمارستان، وضعیت سلامت جسمی و روانی ضعیف تر، افزایش خطر مرگ و هزینه های بالای مراقبت سلامت را در پی خواهد داشت.
بر همین اساس اجرای برنامه «هر خانه یک پایگاه سلامت» ، به دنبال گسترش مشارکت آگاهانه مردم در عرصه تأمین، حفظ و ارتقای سلامت در تمامی خانه های کشور است.
 اولین منفعت این برنامه، انتقال اطلاعات صحیح از مجرای درست و علمی آن است. به طور مثال، امروزه در فضای مجازی اطلاعات بسیاری منتشر می شود که بخش قابل توجهی از آن نادرست است و برخی از افراد موارد نادرستی را توصیه کرده و حتی مردم تحریک می شوند که کار غلط و غیر علمی را انجام دهند. برای مثال حتی تبلیغات گسترده ای بر علیه یک امر بدیهی و بسیار موثر مانند واکسیناسیون که سالیانه از بیماری، معلولیت و مرگ میلیونها کودک در جهان پیشگیری می کند انجام می شود. این موارد با هیچ منطق و علمی در جهان انطباق ندارد و در نتیجه باید مسیری برای انتقال دانش سلامت صحیح به مردم ایجاد کنیم. اگر دانش مردم بالا رود و احساس مسئولیت در برابر سلامت خود داشته باشند، شیوه زندگی خود را سلامت محور می کنند، از خطراتی که می تواند آنها را تهدید کند به موقع پیشگیری می کنند و در نتیجه گام بزرگی برای مشارکت آگاهانه مردم در تامین، حفظ و ارتقای سلامت خود، خانواده و جامعه برداشته می شود و حرکتی بزرگ برای جامعه محور کردن سلامت در کشور شکل می گیرد.
در همین راستا، بیش از 2۲ میلیون خانوار دارای سفیر سلامت خانواده به عنوان اولین سطح PHC در نظر گرفته میشود که دانشگاههای علوم پزشکی با خلاقیت و نوآوری در جذب و آموزش سفیران سلامت، ایجاد انگیزه های اجتماعی، جلب مشارکت سازمانها و نهادهای ذی نفع، ارائه بازخورد به تمام افراد و سازمان های دخیل در برنامه، کمک بزرگی به پویاتر شدن برنامه خواهند نمود.

 

دکتر جعفر صادق تبریزی

رییس مرکز مدیریت شبکه وزارت بهداشت

  • گروه خبری : دیدگاه
  • کد خبر : 198002
کلمات کلیدی